Skip to main content
Aile ve Boşanma Hukuku

Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yapılır? Süreç ve Gerekli Belgeler

Av. Ali Deniz
Sözlükte evlilik maddesinin üzerinde duran iki altın alyans

Eşler evliliği sona erdirme konusunda aynı fikirdeyse, hukuk bu durum için ayrı ve daha kısa bir yol öngörür: anlaşmalı boşanma. Bu yazıda şartları, protokolün içeriğini, gerekli belgeleri ve duruşma gününün nasıl geçtiğini sade bir dille anlatıyoruz.

Anlaşmalı boşanma nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın kendisi ile mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda uzlaştığı hâlde, hâkimin boşanmaya karar vermesidir. Düzenleme Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasındadır. Çekişmeli boşanmadan farkı, bir kusur ya da sebep ispatlama sürecinin bulunmamasıdır. Tarafların anlaşması ve hâkimin bunu uygun bulması yeterlidir.

Şartlar nelerdir?

TMK md.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

  1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bir yılını doldurmamış evliliklerde bu yoldan boşanma mümkün değildir.
  2. Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir. Yani iki tarafın da boşanma iradesi bulunmalıdır.
  3. Hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. Eşlerin duruşmaya kendilerinin gelmesi gerekir; vekil aracılığıyla yalnızca dosya üzerinden karar verilmez.
  4. Hâkim, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve protokolü uygun bulmalıdır. Protokolün çocukların yararına aykırı olduğu görülürse hâkim değişiklik isteyebilir.

Boşanma protokolünde neler yer alır?

Protokol, eşlerin yazılı mutabakatıdır. Genellikle şu konuları içerir:

  • Velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun hangi ebeveynin yanında kalacağı, diğer ebeveynin çocukla hangi gün ve saatlerde görüşeceği.
  • Nafaka: Çocuk için iştirak nafakası, gerekiyorsa eşler arasındaki nafaka. Taraflar nafaka konusunda karşılıklı vazgeçme de kararlaştırabilir.
  • Tazminat: Maddi ve manevi tazminat taleplerinin bulunup bulunmadığı.
  • Mal paylaşımı: Mal rejiminin tasfiyesi, araç, taşınmaz, banka hesabı gibi varlıkların kime kalacağı.
  • Aile konutu: Konutta kimin kalacağı, kira ya da kredi borcunun nasıl paylaşılacağı.

Protokol ne kadar açık yazılırsa, sonradan çıkabilecek uyuşmazlık o kadar azalır. “Taraflar birbirinden bir şey talep etmemektedir” gibi genel ifadeler yerine somut düzenleme yapılması yararlıdır.

Gerekli belgeler

Dosyaya genellikle şu belgeler konur:

  • Nüfus kayıt örneği ve evlilik cüzdanı ya da evlilik kayıt örneği
  • Kimlik fotokopileri
  • İmzalı boşanma protokolü
  • Vekâletname (avukat aracılığıyla işlem yapılacaksa)
  • Varsa tapu, araç ve banka kayıtları gibi protokolde yer alan mal varlığına ilişkin belgeler

Mahkemeler ek belge isteyebilir. Bu nedenle dava açmadan önce güncel gereksinimleri öğrenmek faydalıdır.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Hazırlık. Eşler protokolün içeriği üzerinde görüşür. Bu aşamada çocukların düzeni ve mali konular netleştirilir.

2. Dava dilekçesi. Yetkili mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Dilekçe, eşlerden birinin ya da ikisinin yerleşim yeri mahkemesine verilir. Protokol dilekçeye eklenir.

3. Duruşma. Hâkim eşleri ayrı ayrı dinler. Boşanma iradelerinin serbest olduğunu, baskı altında bulunmadıklarını ve protokolün anlamını bilerek imzaladıklarını sorar. Dosya hazırsa karar çoğunlukla bu duruşmada verilir.

4. Karar ve kesinleşme. Taraflar kanun yoluna başvurma haklarından vazgeçtiklerini beyan ederse karar kısa sürede kesinleşebilir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve medeni hâl kaydı güncellenir.

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki fark

Çekişmeli boşanmada eşlerden biri, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ya da kanundaki özel bir boşanma sebebinin gerçekleştiğini ispat etmek zorundadır. Bu süreçte tanık, belge ve bilirkişi aşamaları bulunur; dava daha uzun sürebilir. Anlaşmalı boşanmada ise sebep tartışılmaz. Tarafların uzlaşması ve hâkimin bu uzlaşmayı hukuka ve çocukların yararına uygun bulması esastır. Ancak uzlaşma bir noktada bozulursa, dosya çekişmeli yola dönüşebilir.

Karardan sonra neler olur?

Karar kesinleştikten sonra boşanma, nüfus kaydına işlenir. Protokoldeki velayet, nafaka ve mal paylaşımı hükümleri uygulanmaya başlar. Kadın eş, kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; evlilik soyadını kullanmaya devam etmek isteyen eş ise bunun için mahkemeden izin talep edebilir. Nafaka ya da velayet düzenlemesinde sonradan esaslı bir değişiklik olursa, ayrı bir dava ile uyarlama istenebilir.

Duruşmaya hazırlık

Duruşmaya gelmeden önce eşlerin kimlik belgelerini yanlarında bulundurması, protokolün bir örneğini incelemiş olması ve her maddeyi anlamış olması gerekir. Hâkim, eşlere protokolü okuyup okumadıklarını, anlayıp anlamadıklarını ve kendi istekleriyle imzalayıp imzalamadıklarını sorabilir. Çocukla ilgili hükümler için ayrıca açıklama istenebilir. Bu nedenle protokolün içeriğini önceden birlikte gözden geçirmek, duruşmanın sorunsuz ilerlemesine yardımcı olur.

Sık yapılan hatalar

  • Çocukla ilgili düzenlemeyi belirsiz bırakmak
  • Nafaka ya da mal paylaşımını protokole yazmayıp “sonra konuşuruz” demek
  • Duruşmada hâkimin sorularına protokolle çelişen cevap vermek
  • Bir tarafın duruşma günü fikir değiştirmesi: Bu hâlde anlaşmalı boşanma sona erer, dava çekişmeli yola dönebilir.

Sık Sorulan Sorular

TMK md.166/3 evliliğin en az bir yıl sürmesini şart koşar. Bu süre dolmadan bu yoldan boşanma kararı verilmez; başka bir boşanma sebebine dayalı dava söz konusu olabilir.

Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden, katılmayan eşin iradesi doğrulanamaz. Bu durumda anlaşmalı boşanmaya karar verilmesi beklenmez.

Hâkim protokolü uygun bulmak zorundadır. Özellikle çocukların yararına aykırı bir hüküm varsa düzeltme isteyebilir. Taraflar düzeltmeyi kabul etmezse karar verilmeyebilir.

Süre, mahkemenin iş yüküne ve dosyanın hazır olup olmadığına göre değişir. Dosya eksiksizse çoğu zaman tek duruşmayla sonuçlanabilir, ancak bunun taahhüdü verilemez.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Paylaş
Sonraki yazı
İşten Çıkarılan İşçinin Hakları: Kıdem ve İhbar Tazminatı
Blogda ara
Kategoriler
Son yazılar

Hukuki destek mi arıyorsunuz?

İlk görüşme için 0505 312 09 15 numarasını arayın veya randevu talep edin.

Dosyanızı görüşmek için randevu alın

Hukukçular İş Merkezi, Kat 1, D:104 · Şehitkamil / Gaziantep

Ara0505 312 09 15WhatsApp0505 312 09 15
AraWhatsApp